(το)
Ο πολύ εργατικός.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
- «Αυτός είνι γουργόνι στη ό λειά τ’»
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Γ. Πολίτη «ΠΑΡΑΔΟΣΕΙ’ ΜΕΡΟΣ Α’» (ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ 1904) κι έχει ως εξής: «Τα Γοργόνια είναι όμορφα αγόρια, πού μένουν πάντα στα χωράφια, στα αμπέλια και στα καλλιεργημένα γτήματα. Αγαπούν πολύ τη δουλειά και πολλοί τα είδαν να σκάφτουν, να οργώνουν, να σκαλίζουν, να ποτίζουν καί να κάνουν μεπροθυμία όλες τις δουλειές στα χτήματα. Μα αγαπούν και όσους είναι καλοί δουλευτάδες, καί τούς βοηθούν πάντα στη δουλειά τους στα χτήματα. Γι αυτό λεν για κείνον που είναι γρήγορος και καλός δουλευτής, πως «δουλεύει σαν Γοργόνι» πως σκαλίζει, ποτίζει κι ό,τι άλλο κάνει σαν Γοργόνι απ’ το ταχύ ως το βράδυ». Ο Ν. Γ. Πολίτης στο ίδιο παραπάνω βιβλίο, αλλά στο Β’ μέρος αυτού σημειώνει τα οικόλουθα: «Κατά τόν Γ. Κρέμον (εν τῇ ’Αθηναϊκῇ ἐφημερίδι Νέα Ἑλλάδι αριθ. 36 τῆς 2 Νοεμβρίου 1874). ΒΛ. καί 5ο (νοκ. σ. 142), ὅστις παρατηρεῖ ότι πολλήν ροπήν ἕσχεν εἰς τήν διάπλασιν τῶν παραστάσεων τούτων ή σημασία τοῦ ἐπιθέτου γοργός. Φανερόν είναι ότι εἰς τά Γοργόνια, τούς ὡραίους καί φιλέργους μείρακας, τούς ἐπιμελουμένους τῶν ἀγρῶν καί τῶν ἀμπέλων καί εὐνοοῦντας καί προστατεύοντας τούς φιλοπόνους γεωργούς, ὑποκρύπτονται αρχαίοι θεοί, εκ τῶν πολυπληθῶν ἐκείνων ἄγροτικῶν θεῶν., ών ἐξηφανίσθη ή μνήμη. Ο ί Θεοί οὗτοι ίσως ἦσαν συγγενεῖς τήν φύσιν πρός τούς Κουρήτας, οἵτινες ἐμυθολογοῦντο ότι πολλά τῶν κοινή χρησίμων κατέδειξαν εἰς τούς ανθρώπους, καί οἵτινες πιθανῶς πολλαχοῦ ἐτιμῶντο ως προστάται τῆς κτηνοτροφίας καί τῆς μελισσουργίας, πιθανόν δέ θά εἶχον κοινούς τινας χαρακτήρας καί πρός τούς Ι.αγες τῶν Ρωμαίων, πρός οὕς αρχαίοι τινες παραβάλλωσι τοῖς Κουρήταις καί οἵτινες εν ἅρχγῇ ἐτιμῶντο ως ἀγροτικοί θεοί (Ί-αγες οοπηρα]ες). Η παράστασις τῶν Λαρητῶν εν μνημείοις τῆς ρωμαϊκῆς τέχνης, ως ὡραίων εὐζώνων νεανίσκων, είναι σύμφωνος πρός τήν εικόνα τῶν Γοργονίων ως φαντάζονται αυτά οἵ ἡμέτεροι χωρικοί.» :
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ
Η λέξη αυτή σχετίζεται με την αραχοβίτικη παράδοση που αναφέρεται με αριθμό 465 και τίτλο: «Τα Γοργόνιο» (Αράχοβα Λεβαδείας) στο βιβλίο του Ν. Ίσως όμως συνετέλεσεν μάλλον εἰς τόν σχηματισμόν τοῦ ὀνόματος ό πολλαχοῦ τῆς Ἑλλάδος συνήθης τύπος τοῦ ρήματος γοργώνω, (ὀργώνω, ἀροτριῶ) οὐδέν κοινόν δ’ έχει τό όνομα πρός τό Γοργόνα καί γοργόνι (τό ἀνήσυχον παιδίον) περί ών βλ. σημείωσιν εἰς αριθ. 55].
Πηγή: Στάθης Ασημάκης, «Αράχωβα – Τοπωνυμιολογικά και άλλα», β΄ έκδοση, Αθήνα 2006. Δημοσιεύεται με γραπτή άδεια του συγγραφέα. Σελ. 216.