περγάντα

(η)

Η προκομμένη γυναίκα.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
  • «Η Περγάντα μένει πάντα όπου είναι γυναίκες ή στά σπίτια μέσα ή ὄξω στά χωράφια. Τίς βοηθάει, όταν ξαίνουν μαλλιά ή νέθουν ἤἤ ἐτοιμάζουν τά μπαμπάκια, γιατί τῆς ἀρέσουν πολύ αυτές οἵ δουλειές. Γιαὐτό γιά τίς προκομμένες γυναίκες λένε: «δουλεύει μέρα – νύχτα σάν Περγάντα»
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Γ. Πολίτη «ΠΑΡΑΛΟΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α’ » (ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ 1904) κι έχει ως εξής; , και ἄν θέλουν νά περιπαίξουν καμμιά ἀκαμάτρα λένε: «Είνι μιά Περγάντα!» Ο Ν. Γ. Πολίτης στο ίδιο παραπάνω βιβλίο, αλλά στο Β’ μέρος αυτού σημειώνει τα ακόλουθα: «Κατά τόν Γ. Κρέμον (εν τῇ ’Αθηναϊκῇ ἐφημερίδι Νέα Ἑλλάδι αριθ. 36 τῆς 2 Νοεμβρίου 1874). Ο Β. 5ο! (’νοἰκοίεδεη σ. 142) μνημονεύει απλώς τήν αινιγματώδη ἔκφρασιν (τα!ΗκεΙπαΠς Αυκναάτγιο), ως τήν λέγει, Περγάντα, επί φιλέργου γυναικός. Τό όνομα τῆς προστάτιδος τούτης δαίμονος τῆς ταλασιουργίας ἐλήφθη κατά μεταφοράν εκ τοῦ κοινοῦ πολλαχοῦ τῆς Ἑλλάδος ὀνόματος περγαντί σημαίνοντος πολύκωπον καταδρομικόν πλοιάριον εκ τοῦ ἱταλ. ΡΠραπΗπο (γαλλ. ΡΠπραπΏΗπ). Τοιαύτῃ δέ μεταφορική γρῆσις ὀνομάτων πλοίων δέν είναι ἀσυνήθης ως δεικνύουσι τά τραμπάκουλο (Ἰταλ. Ιγαβασσο]ο) επί πγαλλ.) επί εὐκινήτου καί δεξιοῦ ναυτικοῦ, αανάαπα επί εὐσώμου καί εὐτραφοῦς γυναικός εκ τοῦ Ἰταλ. (καί Ἱσπανικοῦ καί πορτογαλικοῦ) Ιαπίαπα γαλλ. ΙαγίΔης.»
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ
Αυτή η λέξη σχετίζεται με την αραχοβίτικη παράδοση που αναφέρεται με αριθμό 459 και τίτλο: «Η Περγάντο» (Αράχοβα Λεβαδείας), στο βιβλίο του Ν. Αξίζει επίσης να αναφέρουμε και την περίπτωση να προέρχεται η υπόψη λέξη (περγάντα) απ’ τη λατινική Ρεγσο που μεταξύ των άλλων σημοίνει: διατελώ (-’ εκπληρώνω κάτι, συνεχίζω να πράττω κάτι), δεν σταματώ, δεν παύομαι. Η τελευταία εξήγηση φαίνεται εξ ίσου πιθανή, διότι η παράδοση της Περγάντας μοιάζει να είναι πολύ παλιά (Ίσως μας έρχεται απ’ τα αρχαία χρόνια), πριν δηλαδή την εμφόνιση του ναυτικού όρου περγαντί, ο οποίος αυτός ο όρος μάλλον ασυνήθης κι άγνωστος θα ήταν στους ορεσείβιους παλιούς Αραχοβίτες. Εξάλλου, η χρήση λατινικών λέξεων και η διάσωση αυτών μέχρι τις μέρες μας μέσα στο αραχοβίτικο ιδίωμα είναι γεγονός, και τούτο προκύπτει και απ’ την υπόλοιπη γλωσσική μας έρευνα.
ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ

Πηγή: Στάθης Ασημάκης, «Αράχωβα – Τοπωνυμιολογικά και άλλα», β΄ έκδοση, Αθήνα 2006. Δημοσιεύεται με γραπτή άδεια του συγγραφέα. Σελ. 312.