Ζ’μινό

ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΤΟΝ ΧΑΡΤΗ
406

Σχιστή Οδός (Τρίοδος / Τρικέλευθος / Τραχεία)
Θέση: Διάβαση από Ντερβένι–Ζεμενό προς Δελφούς, Δαυλίδα, Άμβρωσσο (Δίστομο) και Λεβάδεια.
Εκεί όπου «σχιζόταν» (διακλαδιζόταν) ο δρόμος σε τρεις κατευθύνσεις (Τρίοδος). Συνδέεται με τον μύθο του Οιδίποδα και την Οιδιποδία πηγή («Τ’ς Κουστάντους η βρύσ’»), καθώς και με τον αποκλεισμό των Πυθίων από τους Αιτωλούς το 290 π.Χ.
Γλωσσικό υπόστρωμα: Αρχαιοελληνικό.
Πηγές: Σοφοκλής/μύθος Οιδίποδα, J. G. Droysen, Ιεροκλής (Σχιστή).
Σελ. βιβλίου: 57-59, 83.

Αράχοβα (και Παλιά Αράχοβα στο Ζεμενό)
Θέση: Το χωριό Αράχοβα (υψ. 960 μ.) και η Παλιά Αράχοβα στο Ζεμενό.
Απορρίπτει τη σλαβική ετυμολογία (orechovo = καρυδότοπος, Max Vasmer). Προτείνει α’ συνθετικό: αρχαιοελληνικό ραχάς-ραχάδος (χωρίον σύνδενδρον και μετέωρον, Ησύχιος/Φώτιος) ή λατ. arx/arca (φρούριο/οχυρή θέση, Σ. Λιάκος). Στη συμπλήρωση του 2011 (σελ. 432-437) εξηγεί την κατάληξη -οβα/-οβο από το λατ. ovis / Όβα (Πλούταρχος, Βίος Μαρκέλλου) = προβατότοπος, καταλήγοντας: «δασωμένο, ψηλό και απότομο προβατότοπο».
Γλωσσικό υπόστρωμα: Αρχαιοελληνικό & Λατινικό (όχι Σλαβικό).
Πηγές: Max Vasmer, Σωκράτης Λιάκος, Ησύχιος, Μέγας Φώτιος, Πλούταρχος, Χρονικό του Μορέως, Pouqueville, Dodwell, Κυριακός Αγκωνίτης (1436).
Σελ. βιβλίου: 73-87, 145-150, 427, 432-437.

Ζεμενό
Θέση: Ανατολική είσοδος Αράχοβας / αυχένας Παρνασσού–Κίρφεως (Ζώνη ε).
Απορρίπτει τη σλαβική ετυμολογία του Vasmer (χαμηλός τόπος). Προτείνει λατ. semen (γένος/γενιά, σε ανάμνηση ρωμαϊκής φρουράς του Flamininus το 198 π.Χ.) ή «ζούσαν κι έμεναν» (μεταφορά κατοίκων Παλιάς Αράχοβας) ή αλβ. zem+en. Στο συμπλήρωμα (2016, σελ. 438) προσθέτει και τη σλαβική λέξη жзмень (ζμεν) = στενό.
Γλωσσικό υπόστρωμα: Λατινικό / Ελληνικό / Αλβανικό / Σλαβικό.
Πηγές: Max Vasmer, Dodwell, Τίτος Λίβιος, Βίος Οσίου Λουκά, Βλαδίμηρος Νταβίντωφ (1835).
Σελ. βιβλίου: 93-96, 438.

Σύνοψη από τη μελέτη του βιβλίου, προς έλεγχο.

Πηγή: Στάθης Ασημάκης, «Αράχωβα – Τοπωνυμιολογικά και άλλα», β΄ έκδοση, Αθήνα 2006. Δημοσιεύεται με γραπτή άδεια του συγγραφέα.